De Zeeuwsche knop

De Zeeuwsche knop vormt al eeuwenlang een belangrijk onderdeel van de traditionele Zeeuwse klederdracht, maar was in eerste instantie in vele Nederlandse klederdrachten te vinden.

Braamknop uit 1800 Londons museumAl in de 18e eeuw werden de hemdboorden voorzien van draad­werkse knopen met een enigszins ronde vorm. Op een frame van draadwerk waren zogenaamde spinnetjes gesoldeerd. In de loop van de tijd kregen de spinnetjes steeds meer poten. De keelknopen gingen meer lijken op een braam en werden daarom ook wel braamknoop genoemd. De braamknop wordt gezien als de voorloper van de Zeeuwse knop.

Na 1850 veranderden ook de braamknopen langzaam van vorm. De doppen zijn een grotere rol gaan spelen. Rond 1875 is de vorm ontstaan zoals wij die nu kennen.

De knop werd door heel Nederland gebruikt voor de diverse klederdrachten. Nog steeds zijn er veel antieke knoppen te vinden op de Veluwe en bijvoorbeeld in Urk en Staphorst.
Maar omdat er in Zeeland de meeste vraag naar was, kreeg de knop rond 1915 de naam “Zeeuwse knop”.

Zeeuwse_knop_2

De huidige “Zeeuwse knop” is herkenbaar aan de bol in het midden met daaromheen een reeks kleine bolletjes. Eén of meer van die bolletjes zijn voorzien van een krans van fijn draadwerk.
In elke streek van Zeeland werden aan de knop eigen versieringen en ideeën toegevoegd. In de loop van de jaren zijn de knoppen boller, groter of platter geweest. De platte versie kreeg de naam “Goese platte” of “Goese knop”.


Door het verdwijZeeuwse_knop_5nen van de klederdracht is de knop lange tijd minder te zien in het dagelijks leven. In juli 2010 kwam de Zeeuwse knop weer volop in beeld door een item van Omroep Zeeland over de bakvorm in de vorm van een Zeeuwse knop, die kunstenares Tinka Leene heeft ontwikkeld. Sindsdien is de Zeeuwse knop in allerlei vormen verschenen; van sieraad tot huiskamer- of tuinornament. In 2012 is er zelfs kaas en snoep gemaakt in de vorm van een Zeeuwse Knop.

  

De “Zeeuwse knop” is als sieraad uitgegroeid tot een belangrijk pronkstuk, dat symbool staat voor de Zeeuwse trots en de rijke cultuurhistorie.

 

Bronnen:
berthi.textile-collection.nl
weblog.zeeuwsebibliotheek.nl

 

 

Share